Bieżnie zakrzywione (grawitacyjne) – jak działają i czy mają sens
W pracy z bieżniami – zarówno w sprzedaży, jak i w serwisie – miałem okazję obserwować wszystkie typy tych urządzeń, od prostych modeli domowych po sprzęt klubowy i bieżnie zakrzywione używane w treningu sportowym.
Bieżnie zakrzywione, nazywane też grawitacyjnymi lub manualnymi, to szczególny typ bieżni, który nie posiada
silnika.
Pas biegowy porusza się wyłącznie dzięki sile użytkownika.
Ich najbardziej charakterystyczną cechą jest zakrzywiony tor biegu.
Im wyżej na łuku stawiamy stopę, tym szybciej zaczyna poruszać się pas.
W praktyce oznacza to, że tempo biegu kontroluje wyłącznie biegacz poprzez samoistne przyspieszanie lub zwalnianie. Ta bieżnia trochę "czyta w myślach".
Popularność w CrossFit i HYROX
Bieżnie zakrzywione zdobyły dużą popularność w środowisku:
-
CrossFit
-
HYROX
-
treningu funkcjonalnego
-
przygotowania motorycznego
Dobrze sprawdzają się w treningach takich jak:
-
sprinty
-
interwały
-
trening metaboliczny
Brak silnika oznacza, że tempo można zmieniać natychmiast – wystarczy przyspieszyć krok.
Jak szybko można biec na bieżni zakrzywionej
Jedną z cech, która wyróżnia bieżnie zakrzywione, jest praktycznie brak ograniczenia prędkości.
W bieżniach elektrycznych maksymalne tempo ogranicza silnik.
Najczęściej wynosi ono około 18–22 km/h.
Na bieżni zakrzywionej ograniczeniem jest tylko możliwości biegacza.
W treningu sportowym na takich bieżniach osiąga się często 30 km/h a w sprintach nawet więcej.
Dlaczego bieganie na bieżni zakrzywionej jest trudniejsze
Osoby trenujące na bieżni zakrzywionej bardzo szybko zauważają, że trening wydaje się cięższy niż na bieżni elektrycznej.
Nie jest to tylko subiektywne odczucie.
Badania sportowe pokazują, że bieganie na bieżni zakrzywionej może wymagać około 20–30% więcej energii niż bieganie na bieżni elektrycznej przy podobnym tempie.
Powód jest prosty.
W bieżni elektrycznej część pracy wykonuje silnik napędzający pas biegowy.
Na bieżni zakrzywionej cały ruch pasa musi zostać wygenerowany przez biegacza.
Dlatego takie bieżnie dobrze sprawdzają się w treningach o wysokiej intensywności.
Czy bieżnia zakrzywiona poprawia technikę biegania
Przez wiele lat w branży fitness funkcjonowała teoria, że bieżnie zakrzywione poprawiają technikę biegania.
Argument był taki, że łuk pasa biegowego wymusza bardziej naturalny tor ruchu.
Dziś wiadomo już, że nie ma na to mocnych dowodów.
Bieżnie zakrzywione nie poprawiają techniki biegania, ale też jej nie psują.
Są po prostu innym narzędziem treningowym.
Technika biegu zależy przede wszystkim od:
-
treningu
-
pracy z trenerem
-
biomechaniki biegacza
a nie od rodzaju bieżni.
Mit o bezobsługowych bieżniach zakrzywionych
W branży fitness przez lata powtarzano, że bieżnie zakrzywione praktycznie się nie psują, ponieważ nie mają silnika.
W praktyce jest to duże uproszczenie.
Tego typu bieżnie mają bardzo złożoną konstrukcję mechaniczną i często zawierają ponad sto łożysk, które odpowiadają za płynny ruch pasa.
Jeżeli któreś z nich zacznie się zużywać, bieżnia może stać się głośna lub pracować nierówno i wymagać serwisu.
Brak silnika nie oznacza więc braku serwisowania – oznacza tylko inny rodzaj potencjalnych usterek.
Doświadczenia z praktyki i serwisu
Mam spore doświadczenie z bieżniami bezsilnikowymi – zarówno z modelami oryginalnymi, jak i z tańszymi replikami.
Dobrym przykładem solidnej konstrukcji jest Assault Air Runner, który uważam za bardzo porządną bieżnię tego typu.
Niestety miałem też sporo do czynienia z naprawami tańszych chińskich replik takich urządzeń.
Kilka razy zdarzyło mi się naprawiać bieżnie będące kopiami Technogym Skillmill.
Modele te można było kupić w Polsce w cenach około 10 tysięcy złotych.
Problemy pojawiały się bardzo szybko:
-
bieżnie były głośne i mocno „trajkotały” podczas biegu
-
pas potrafił wypadać z prowadnicy
-
łożyska potrafiły się zacinać
-
diagnoza usterki była trudna i czasochłonna
Dlatego w przypadku bieżni zakrzywionych szczególnie ważna jest jakość wykonania.
Oryginalne modele działają cicho i płynnie, natomiast tanie repliki często okazują się bardzo awaryjne.
Bieżnie zakrzywione z drewna
Na rynku można też spotkać bieżnie zakrzywione wykonane częściowo z drewna.
Wyglądają bardzo estetycznie i często są projektowane z myślą o:
-
hotelach
-
studiach treningowych
-
luksusowych domowych siłowniach
W praktyce jednak takie konstrukcje bywają dość głośne i raczej nie nadają się do bardzo intensywnego użytkowania.
Dlaczego większość użytkowników wybiera bieżnie elektryczne
W klubach fitness łatwo zauważyć jedną rzecz.
Jeśli użytkownicy mają do wyboru:
-
bieżnię zakrzywioną
-
bieżnię elektryczną
to w zdecydowanej większości przypadków wybierają bieżnię elektryczną.
Powód jest prosty.
Silnik w bieżni elektrycznej utrzymuje tempo biegu.
Kiedy biegacz zaczyna się męczyć, silnik nadal prowadzi pas z określoną prędkością.
Działa to trochę jak trener narzucający tempo.
Na bieżni zakrzywionej tempo zależy wyłącznie od siły biegacza – kiedy zaczyna brakować energii, tempo natychmiast spada.
Funkcja pchania i hamulca
Niektóre bieżnie zakrzywione oferują także tryb pchania z oporem.
Po zaciągnięciu hamulca użytkownik może zaprzeć się o uchwyty i napędzać pas siłą nóg.
W praktyce rozwiązanie to działa różnie – hamulce często są mało precyzyjne, a uchwyty niezbyt wygodne. Dodatkowo zakrzywiony tor pasa sprawia, że ruch pchania jest mniej naturalny niż w przypadku klasycznych sanek treningowych (sledów) używanych w CrossFit.
Podsumowanie
Bieżnie zakrzywione to ciekawy i wartościowy sprzęt treningowy, szczególnie w środowisku CrossFit i HYROX.
Ich najważniejsze cechy to:
-
brak silnika
-
napędzanie pasa siłą użytkownika
-
bardzo szybkie przyspieszenia
-
możliwość osiągania bardzo wysokich prędkości
Nie są jednak rozwiązaniem uniwersalnym i w większości klubów fitness pełnią raczej rolę sprzętu uzupełniającego, a nie podstawowej bieżni do biegania.